گزارش تحلیلی تامین مالی جمعی در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵

تامین مالی جمعی در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مهم تامین سرمایه در گردش و توسعه کسب‌وکارها تبدیل شده است. بررسی داده‌های شش‌ماهه نخست سال 1405نشان می‌دهد که این بازار علاوه بر افزایش تعداد طرح‌ها، از نظر حجم تامین مالی نیز مسیر رو به رشدی را طی کرده است.

در این گزارش، اطلاعات ۷۳۴ طرح تامین مالی جمعی در فاصله اول فروردین تا پایان شهریور 1405بررسی شده و شاخص‌هایی مانند حجم تامین مالی، مبلغ متوسط هر طرح، نرخ سود، مدت طرح، نوع ضمانت، صنایع فعال و عملکرد سکوها مورد تحلیل قرار گرفته است.
 

نکته روش‌شناسی: در محاسبه نرخ سود، برای طرح‌هایی که دوره آنها ۶ ماه بوده، نرخ ثبت‌شده در عدد ۲ ضرب شده تا نرخ سالانه‌شده به دست آید. همچنین نرخ سود به تفکیک نوع ضمانت نیز بررسی شده است.
 

 
تامین مالی جمعی در شش‌ماهه 1405؛ در یک نگاه

در شش ماه نخست سال 1405:
 

این ارقام نشان می‌دهد که تامین مالی جمعی دیگر صرفاً برای پروژه‌های کوچک و محدود استفاده نمی‌شود و بخش قابل توجهی از طرح‌ها در مقیاس‌های چند ده میلیارد تومانی تامین مالی شده‌اند.

روند ماهانه تامین مالی 

روند ماهانه نشان می‌دهد که فعالیت بازار در نیمه دوم این دوره شتاب بیشتری گرفته است.

شهریور بالاترین عملکرد این دوره را ثبت کرده است؛ به‌طوری که حدود ۲۹.۷٪ کل حجم تامین مالی شش‌ماهه در همین ماه انجام شده است.

این روند یک نکته مهم را نشان می‌دهد: حجم فعالیت بازار در ماه‌های پایانی دوره به شکل محسوسی افزایش یافته و فاصله شهریور با ماه‌های ابتدایی سال قابل توجه است.

کدام بخش‌های اقتصادی بیشترین تامین مالی را دریافت کردند؟

از نظر نوع فعالیت، بخش تولیدی با اختلاف در رتبه نخست قرار دارد.

سهم فعالیت‌ها از حجم تامین مالی

تولیدی: 57٪
بازرگانی: 30.7٪
خدمات: 12.1٪
 

در مجموع، بیش از نیمی از تامین مالی ثبت‌شده در این دوره به کسب‌وکارهای تولیدی اختصاص یافته است.

این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده نقش تامین مالی جمعی در تامین سرمایه در گردش، خرید مواد اولیه، توسعه ظرفیت تولید و تامین مالی پروژه‌های عملیاتی شرکت‌ها باشد.

صنایع پیشرو در تامین مالی جمعی

از میان 27 صنعت موجود در داده، چند صنعت سهم قابل توجهی از حجم تامین مالی را به خود اختصاص داده‌اند.

دو صنعت صنعتی و غذایی به تنهایی بیش از 40٪ حجم تامین مالی ثبت‌شده در این فهرست را تشکیل می‌دهند. 

نرخ سود تامین مالی جمعی چقدر بوده است؟

یکی از مهم‌ترین شاخص‌های این گزارش، نرخ سود طرح‌هاست.

اما برای مقایسه درست، نمی‌توان نرخ یک طرح 6 ماهه را بدون تعدیل با نرخ یک طرح 12 ماهه مقایسه کرد.

بنابراین در این گزارش، نرخ طرح‌های ۶ماهه سالانه‌سازی شده است.

برای مثال:

طرح ۶ماهه با نرخ ۲۳٪ → نرخ سالانه ۴۶٪

پس از این اصلاح، میانگین نرخ سود سالانه طرح‌های بررسی‌شده به:

۴۵.۴۶٪

رسیده است.

میانگین موزون نرخ بر اساس مبلغ تامین مالی نیز حدود:

۴۵.۲۵٪

محاسبه شده است.

نرخ سود بر اساس نوع ضمانت

یکی از نکات مهم این بررسی، تفاوت نرخ سود میان انواع ضمانت است.
 

ضمانت بانکی بیشترین سهم را از حجم تامین مالی دارد و نزدیک به 15 هزار میلیارد تومان از تامین مالی این دوره با این نوع ضمانت انجام شده است.

در مقابل، میانگین نرخ طرح‌های دارای ضمانت صندوق بالاتر از ضمانت بانکی بوده است.

این تفاوت نشان می‌دهد که نوع ضمانت یکی از متغیرهایی است که باید هنگام تحلیل نرخ سود تامین مالی جمعی مورد توجه قرار گیرد.

بنابراین مقایسه صرف میانگین نرخ کل بازار بدون توجه به نوع ضمانت می‌تواند تصویر کاملی از هزینه تامین مالی ارائه نکند.

کدام سکوها بیشترین حجم تامین مالی را داشته‌اند؟

در بین سکوهای موجود در داده، ۱۰ سکوی نخست از نظر حجم تامین مالی عبارت‌اند از:
 

10 سکوی نخست حدود 55.6٪ حجم تامین مالی ثبت‌شده در داده را به خود اختصاص داده‌اند.

بنابراین بازار، با وجود افزایش تعداد سکوها، همچنان در بخش قابل توجهی از حجم تامین مالی در اختیار مجموعه‌ای از سکوهای پیشرو قرار دارد.

مقایسه شش‌ماهه 1405با شش‌ماهه 1404

در مقایسه رکوردهای موجود در فایل برای شش ماه نخست دو سال:

بنابراین حجم تامین مالی در داده‌های بررسی‌شده بیش از سه برابر نشده، اما بیش از سه برابر مقدار سال قبل نزدیک شده و رشد ۲۰۰.۸ درصدی داشته است.

همزمان، میانگین مبلغ هر طرح نیز حدود 35٪ افزایش یافته است.

این موضوع نشان می‌دهد رشد بازار تنها ناشی از افزایش تعداد طرح‌ها نبوده و اندازه متوسط طرح‌ها نیز افزایش پیدا کرده است.

این مقایسه بر اساس داده‌های موجود در فایل مبناست و برای تعمیم آن به کل بازار تامین مالی جمعی باید از کامل بودن داده‌های هر دو دوره اطمینان حاصل شود.

 


مهم‌ترین برداشت‌های گزارش

بررسی شش‌ماهه نخست 1405چند روند مهم را نشان می‌دهد:
 

۱. بازار در حال بزرگ‌تر شدن است.
تعداد طرح‌ها نسبت به دوره مشابه سال قبل رشد قابل توجهی داشته است.
 

۲. اندازه متوسط طرح‌ها افزایش یافته است.
میانگین مبلغ هر طرح از حدود 19.2 میلیارد تومان به 25.9 میلیارد تومان رسیده است.
 

۳. تولید همچنان موتور اصلی تامین مالی جمعی است.
57٪ حجم تامین مالی در داده‌ها مربوط به فعالیت‌های تولیدی است.
 

۴. شهریور نقطه اوج شش‌ماهه بوده است.
هم تعداد طرح و هم حجم تامین مالی در شهریور به بالاترین سطح دوره رسیده است.
 

۵. نوع ضمانت در تحلیل نرخ اهمیت دارد.
اختلاف میانگین نرخ میان ضمانت بانکی، صندوق، توثیق سهام و سایر روش‌ها نشان می‌دهد که اعلام یک «نرخ متوسط بازار» به تنهایی کافی نیست.
 

۶. رقابت میان سکوها در حال افزایش است، اما بازار همچنان تمرکز دارد.
10 سکوی نخست بیش از نیمی از حجم تامین مالی موجود در داده را در اختیار دارند.

جمع‌بندی

شش‌ماهه نخست 1405 را می‌توان دوره‌ای از افزایش مقیاس تامین مالی جمعی دانست.

734 طرح و نزدیک به 19 هزار میلیارد تومان تامین مالی در داده‌های بررسی‌شده، در کنار افزایش متوسط اندازه طرح‌ها، نشان می‌دهد که این ابزار در حال استفاده گسترده‌تر برای تامین مالی کسب‌وکارهاست.

از سوی دیگر، بررسی نرخ سود به تفکیک ضمانت نشان می‌دهد که برای تحلیل دقیق‌تر بازار، نباید تنها به یک میانگین کلی اکتفا کرد. نوع ضمانت، مدت طرح و حجم تامین مالی سه متغیر مهمی هستند که در کنار یکدیگر تصویر دقیق‌تری از شرایط تامین مالی ارائه می‌کنند.

گرد آورنده: هانی گوهری